लाओत्सु र ताओ तेह चिङ

एकपटक लाओत्सु उपदेश दिंदै थिए आफ्ना शिष्य हरुलाई - उपदेश को क्रम मा उनि भन्दै थिए- मलाई कसैले हराउन सकेन । लाओत्सु बाट यो बाक्य निस्कने बित्तिकै श्रोता हरु को कान ठाडो भयो किन भने सबै जित्न चाहन्छ्न र जित्ने उपायको खोजी मा नै हामी मनुष्य हरु जीवन भर बिभिन्न ठाउँ मा बरालिन्छौ र गुरु को शरण जान पनि पछी पर्दैनौ । कुनै एक श्रोता ले सोध्यो: कसरी गुरु ? हामी पनि जित्न चाहन्छौ, हामी लाई पनि कसरी जित्न सकिन्छ भन्ने तरिका सिकाउनोस । लाओत्सु ले भन्यो: मुर्ख!! म यो भनिरहेको छैन कि मैले जितें । मैले भने, मलाई कसैले हराउन सकेन ।  मलाई आजसम्म कसैले हराउन  सकेन किनकी मैले कहिल्यै जित्ने लालसा राखिन ।म कहिल्यै गरीब भइन किनकी मैले कहिल्यै पनि धनी हुने इछ्छा राखिन ।   मलाई  कहिल्यै दु:ख भएन किनकी मलाई  कहिल्यै सु:ख को चाहना भएन । भनिन्छ: कोही लाओत्सु संग लड्न आयो भने लाओत्सु लम्पसार परेर सुत्दथे रे । जित्न खोज्ने लाई जित्न पो मजा हुन्छ जसलाई जित्ने इच्छा नै हुँदैन उसलाई जितेर के मजा! लड्न आउने ब्यक्ती हार मानेर फर्कन्थे रे !  लाओत्सु भन्छ्न : दु: ख कहिं छँदै छैन- दु:ख को निर्माण सु:ख को चाहना ले गर्दा हुन्छ । हार त्यो ब्यक्ती को मात्र हुन्छ जो जित्न चाहन्छ्न ।       लाओत्सु का अनुसार मानव जाती को समस्या को मूल जड इछ्छा वा वासना हो । लाओत्सु द्वारा स्थापित आध्यात्मिक चिन्तन लाई ताओ दर्शन को नामले चिनिन्छ र ताओ दर्शन को प्रमुख ग्रन्थ " ताओ तेह चिङ्" हो । यस ग्रन्थ को रचना को सन्दर्भ अत्यन्त रोचक छ । तत्कालिन चिन का सम्राट  को कान मा एउटा खबर पुगेछ - लाओत्सु ले सत्य को दर्शन गरेको भन्ने । सम्राट ले आफ्ना सैनिक लगाएर लाओत्सु लाई लिन पठाएछ्न र लाओत्सु लाई भनेछ्न: तिमी मेरो प्रजा हौ; तिमी ले सत्य को दर्शन गर्ने म सम्राट ले नगर्ने ? त्यसो हुँदा तिमी ले दर्शन गरेको सत्य मलाई पनि देखाउ, म तिमीलाई १ हप्ता को समय दिन्छु - १ हप्ता भित्र तिमीले मलाई सत्य को दर्शन गराएनौ भने तिमीलाई मृत्यु दन्ड हुन्छ । लाओत्सु आफ्नो आस्रम मा फर्के । सत्य लाई शब्द मा भन्नु सम्भव थिएन तर यो यथार्थ  सम्राट बुझ्दैन थे । एकदिन अचानक लाओत्सु आफ्ना शिष्य हरु लाई समेत खबर नगरि  आफ्नो  आश्रम बाट बेपत्ता भए । सम्राट  ले लाओत्सु लाई कुनै पनि हालत मा पक्रन आफ्ना सैनिक हरु लाई आदेश दिए र अन्तत चिन्- मङोलिया को सिमाना मा उनलाई पक्राउ गरियो । सत्य लाई व्यक्त गर्नु पर्ने सम्राट को  ढिपी को अगाडी उनको केहि जोर चलेन र उनले "ताओ तेह चिङ" नामको ग्रन्थ को रचना गरे जुन हाल सम्म कै अद्भुत ग्रन्थ मध्य को मानिन्छ । यस ग्रन्थ को शुरुवात यस अद्भुत वाक्य बाट हुन्छ- " सत्य लाई शब्द मा व्यक्त गर्न सकिंदैन; सत्य लाई शब्द मा भन्ने बित्तिकै यो असत्य हुन्छ ।"